van: 20 april 2018
tot: 1 januari 1970
Plaatsnaam: Nijmegen

NIJMEGEN - Vandaag is het boek `Nijmegen, collaboratie en verzet. Een stad in oorlogstijd van historicus Lennert Savenije uitgekomen. Het boek is het eerste wetenschappelijke overzichtswerk dat over Nijmegen in oorlogstijd is geschreven. Afgelopen di ...

van: 29 april 1943
tot: 4 mei 1943
Plaatsnaam: Arnhem

ARNHEM - Op donderdag 29 april 1943 leggen bedrijven en fabrieken in Oost Nederland het werk neer als protest tegen het besluit van de Duitsers waarbij 300.000 oud militairen zich vrijwillig moeten melden voor het krijgsgevangenschap. In Gelderland s ...

van: 1 april 2018
tot: 1 april 2018
Plaatsnaam: Ellecom

ELLECOM - Het is een gitzwarte bladzijde in de geschiedenis van Ellecom, het werkkamp op landgoed Avegoor. In het najaar van 1942 werken hier Joodse mannen onder dwang aan de aanleg van een SS-sportcomplex. Nico de Winkel is dan tien jaar en getuige ...

van: 16 maart 2018
tot: 16 maart 2018
Plaatsnaam: Apeldoorn

APELDOORN - De Gelredag van zaterdag 7 april is op een bewogen plek: Groot Schuylenburg in Apeldoorn, tot 1943 zat hier de Joodse psychiatrische inrichting ‘Het Apeldoornsche Bosch’. We heten u van 10 tot 12 uur welkom om deze bijzonder plek bete ...

van: 1 maart 1945
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: Loenen

LOENEN - Ze waren uit op een vrachtwagen van de Wehrmacht, om wapens en andere spullen voor het verzet te transporteren, en een partij varkensvlees die in Epe lag opgeslagen; de leden van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) die in de nacht van 6 op 7 ...

van: 22 februari 1941
tot: 28 februari 1941
Plaatsnaam: Amsterdam

AMSTERDAM - Opgekropte woede en frustratie over de toenemende repressie door de bezetter, het toenemend aantal anti-Joodse maatregelen, provocaties van de WA, de 'Weer Afdeling' van de NSB en de eerste brute razzia in de Amsterdamse Jodenbuurt leidde ...

van: 6 februari 1943
tot: 6 februari 1943
Plaatsnaam: Wageningen

WAGENINGEN - Het is 6 februari 1943. Een dag eerder heeft het verzet een aanslag gepleegd op generaal Seyffardt, een met de Duitsers sympathiserende Nederlander die vrijwilligers werft voor het Oostfront. Hij raakt dodelijk gewond, maar weet nog wel ...

van: 30 januari 1944
tot: 30 januari 1944
Plaatsnaam: Aalten

AALTEN - Het is 30 januari 1944, de eerste mooie zondag na een lange, koude winter. Een prima dag voor onderduikers om weer eens naar de kerk te gaan, zo denken de Duitsers en daarom trekken ze rond kerktijd naar Aalten om een razzia te houden. Ze zi ...

van: 20 januari 1943
tot: 5 mei 1945
Plaatsnaam: Apeldoorn

APELDOORN - Terwijl in de rest van Nederland de Joodse bevolking al vrijwel direct te maken krijgt met anti-Joodse maatregelen van de bezetter en een periode begint van dreiging, terreur, uitsluiting, vervolging en deportatie, leven de 1200 patiënte ...

van: 21 januari 2018
tot: 21 januari 2018
Plaatsnaam: Tiel

TIEL - De Tielse Suzanna van Buuren is pas 22 jaar als ze op 21 januari 1943 wordt vermoord in Auschwitz. Onderweg naar het vernietigingskamp weet ze nog een briefkaart aan haar vriendin Jenny uit de trein te gooien, het is haar laatste levensteken. ...

van: 20 juli 1942
tot: 20 juli 1942
Plaatsnaam: Nijmegen

NIJMEGEN - Het is 19 januari 1942, de Duitsers zijn de niet-aflatende anti-Duitse activiteiten van Titus Brandsma zat. Ze pakken hem op in het klooster waar hij woont in het centrum van Nijmegen. De priester belandt via de gevangenis van Scheveningen ...

van: 15 december 1942
tot: 15 december 1942
Plaatsnaam: Nijmegen

NIJMEGEN - Kitty de Wijze is het symbool voor alle Nijmeegse Joden die in de oorlog omgekomen zijn. Op 15 december is het 75 jaar geleden dat Kitty, nog maar 22 jaar oud, sterft in de gaskamers van Auschwitz. Ook haar zus Joke wordt die dag in het co ...

van: 2 december 1944
tot: 25 maart 1945
Plaatsnaam: Rees

REES - Kamp Rees, een naam die in Apeldoorn nog steeds bij velen zorgt voor kippenvel, traumatische herinneringen en verdriet. Het Duitse werkkamp, even over de grens onder Emmerik, is aan het eind van de oorlog de eindbestemming van talloze Apeldoor ...

van: 1 januari 1970
tot: 28 november 1942
Plaatsnaam: Winterswijk corle

WINTERSWIJK CORLE - In de zomer van 1942 besluit een groep Winterswijkse Joden onder te duiken. Met behulp van boeren bouwen ze een onderkomen in het Korenburgerveen, een natuurgebied en krijgen de onderduikers voedsel. Vanaf september wonen er drie ...

van: 25 november 1942
tot: 28 december 1944
Plaatsnaam: Winterswijk

WINTERSWIJK - Hoe wordt een diepgelovige Achterhoekse huisvrouw en moeder van vijf kinderen, leider van de grootste verzetsgroep in Nederland? Verzetsstrijdster Heleen Kuipers-Rietberg, alias 'Tante Riek,' uit Winterswijk is tot haar arrestatie de st ...

van: 24 november 1941
tot: 8 mei 1945
Plaatsnaam: TerezÍn

TEREZÍN - Op 24 november 1941 opent het Duitse concentratiekamp Theresienstadt officieel zijn poorten. De Duitsers gebruiken de garnizoensstad als getto en doorgangskamp voor Joden. En hoewel de Duitsers het presenteren als modelkamp, zijn de leefom ...

van: 3 september 1942
tot: 21 november 1942
Plaatsnaam: Ellecom

ELLECOM - Op landgoed Avegoor staat een sporthal met een verleden, een zwarte bladzijde uit de geschiedenis van Ellecom. Hier was tijdens de oorlog niet alleen een SS-opleidingscentrum gevestigd, maar ook het eerste Nederlandse werkkamp. In het najaa ...

van: 17 november 1942
tot: 18 november 1942
Plaatsnaam: Arnhem

ARNHEM - In de nacht van 17 op 18 november 1942 is het mis, goed mis in Gelderland. De Duitse bezetter heeft het die avond gemunt op Joodse Gelderlanders in Arnhem, Nijmegen, Doetinchem, Zutphen, Apeldoorn, Borculo,Tiel en Winterswijk. Honderden mens ...

van: 29 oktober 1944
tot: 29 oktober 1944
Plaatsnaam: Vierhouten

VIERHOUTEN - Het is bijna donker op zondagavond 29 oktober 1944, twee Duitse SS'ers zijn in de bossen bij Vierhouten aan het jagen. In de verte horen ze het geluid van houthakken en zagen, ze vinden het gek dat er zo laat nog mensen aan het houthakke ...

van: 20 januari 1943
tot: 21 januari 1943
Plaatsnaam: Apeldoorn

APELDOORN - Wie in Apeldoorn en omgeving heeft er nog spullen die afkomstig zijn van de voormalige Joods psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch? Volgend jaar jaar is het precies 75 jaar geleden dat bijna 12-honderdpatïenten en 50 verple ...

van: 11 oktober 1944
tot: 11 oktober 1944
Plaatsnaam: Leusden

LEUSDEN - Het is het grootste transport uit Kamp Amersfoort naar Duitsland, het transport van woensdag 11 oktober 1944. Ruim 1400 gevangenen moeten om 18.00 uur 's avonds, na een urenlang appèl, de ruim vier kilometer van kamp Amersfoort naar het st ...

van: 7 oktober 1944
tot: 9 oktober 1944
Plaatsnaam: Arnhem

ARNHEM - Op 7 en 8 oktober 1941 houdt de Duitse Ordnungspolizei de eerste grote Jodenrazzia in Gelderland. In Arnhem en op veel plaatsen in de Achterhoek worden zeventig Joodse mannen uit hun huis gehaald en afgevoerd naar concentratiekamp Mauthausen ...

van: 6 oktober 1940
tot: 6 oktober 1940
Plaatsnaam: Arnhem

ARNHEM - Aan het begin van de bezetting laten de Duitsers de Joden in Nederland nog met rust. Ze mogen weliswaar vanaf mei 1940 geen lid meer zijn van luchtbeschermingsdienst, maar daar blijft het vooralsnog bij. Tot begin oktober: dan verschijnt er ...

van: 2 oktober 1944
tot: 1 januari 1970
Plaatsnaam: Putten

PUTTEN - Vrijwilligers van het crowdsourcingproject ‘Met oprechte deelneming’ van het Gelders Archief hebben originele overlijdensakten teruggevonden van slachtoffers van de Razzia van Putten. Vrijwilligers van het project indexeren alle overlijd ...

van: 29 september 1943
tot: 5 mei 1945
Plaatsnaam: Barneveld

BARNEVELD - Ze zijn vrijgesteld van de verplichte Arbeitseinsatz voor Joden in het oosten, de 670 leden van de Barneveldgroep. Het zijn gepriviligeerde Joden die in kasteel De Schaffelaar en huize De Biezen in Barneveld veilig denken te zijn voor dep ...

van: 15 september 1941
tot: 5 mei 1945
Plaatsnaam: Arnhem

ARNHEM - Op 15 september 1941 wordt een nieuwe maatregel van kracht waarmee de Duitsers de Joden in een steeds groter isolement brengen. Vanaf deze dag zijn parken, café's, restaurant, bibliotheken, schouwburgen, musea en andere openbare gelegenhede ...

van: 15 juli 1942
tot: 13 september 1944
Plaatsnaam: Hooghalen

HOOGHALEN - Westerbork, 13 september 1944. De laatste trein met Joden vertrekt uit het doorgangskamp, 279 personen worden afgevoerd naar Bergen-Belsen. Twee jaar eerder, op 14 september 1943, vertrekt de trein met de 6-jarige Ellie Frank uit Lienden ...

van: 31 juli 1941
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: Apeldoorn

APELDOORN - Een zwarte thorarol uit graniet met daarop bijna 600 knikkers en stuiters herinnert voor de synagoge aan de Paslaan in Apeldoorn aan 592 Joodse inwoners die in de Tweede Wereldoorlog werden weggevoerd naar de concentratiekampen. Het gebou ...

van: 20 juli 1942
tot: 26 januari 1950
Plaatsnaam: Ugchelen

UGCHELEN - Een zwerfkei die bijna 30 jaar nadat hij op zijn plek werd gelegd ineens een monument werd. De 'Ugchelense Kei' op de hoek van de Ugchelseweg- Hoenderloseweg is sinds 1947 een plek van herdenking en bezinning en herinnert aan vier dorpsgen ...

van: 1 juli 1942
tot: 30 september 1944
Plaatsnaam: Hooghalen

HOOGHALEN - Op 15 juli 1942 vertrekt vanuit kamp Westerbork de eerste trein trein met 1000 Joden die worden gedeporteerd naar de concentratiekampen. Er zullen nog 92 transporten volgen.

van: 25 mei 1942
tot: 5 juni 1945
Plaatsnaam: Praag

PRAAG - Zijn bijnamen kreeg hij van vriend en vijand: de slager van Praag, de beul van Praag, het Blonde Beest. Zijn baas Heinrich Himmler zelf noemde hem 'levensgevaarlijk'. Reinhard Heydrich, koel, gewetenloos, berekenend; het absolute schoolvoorb ...

van: 19 mei 1944
tot: 31 juli 1944
Plaatsnaam: Hooghalen

HOOGHALEN - Op 19 mei 1944 worden 699 gevangenen, 453 Joden en 246 zigeuners, vanuit Kamp Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd. Het vertrek van het transport wordt gefilmd door een Joodse gevangene. Hij filmt de trein, de bewakers en de mensen die ...

van: 10 mei 1940
tot: 15 mei 2017
Plaatsnaam: Eibergen

EIBERGEN - Het is een vergeten hoofdstuk in de geschiedenis van Nederland in de Tweede Wereldoorlog; de 'zelfmoordgolf' die Nederland, en dan met name Amsterdam, overspoelde na de Duitse inval in 1940. Een van de bekendste Nederlanders die in de meid ...

van: 4 mei 1045
tot: 20 mei 1945
Plaatsnaam: Wassenaar

WASSENAAR - Iedereen kent de beelden van de nationale Dodenherdenking op 4 mei op de Waalsdorpervlakte bij Den Haag: het bevrijdingsvuur, de bloemen, de zogeheten Bourdonklok, de erewacht, de stille tocht langs het monument. De plek die door de bezet ...

van: 1 januari 1945
tot: 20 mei 1945
Plaatsnaam: FÜrstenberg/havel

FÜRSTENBERG/HAVEL - Op 23 april en de daaropvolgende dagen worden honderden Nederlandse vrouwen gered uit concentratiekamp Ravensbrück. Dat gebeurt als onderdeel van een groots opgezette actie van het Zweedse Rode Kruis en de Deense regering, aanv ...

van: 20 april 1945
tot: 20 mei 1945
Plaatsnaam: Oranienburg

ORANIENBURG - Op 22 april 1945 wordt concentratiekamp Sachsenhausen bij Berlijn bevrijd door het Rode Leger. De Russen treffen er nog zo'n 3000 doodzieke en verzwakte gevangenen aan. Kort daarvoor hebben de Duitsers zo'n 33.000 gevangenen gedwongen ...

van: 20 april 1945
tot: 20 mei 1945
Plaatsnaam: Elspeet

ELSPEET - 'Immers wat is de Heere ons goed geweest! Wat een bange vermoedens waren er, welke bange zorgen hebben wij niet gemaakt en nu maakt Hij het zoo goed voor ons. Neen, wij kunnen nooit dankbaar genoeg zijn.' Woorden die dominee Lamens op 20 ap ...

van: 19 april 2017
tot: 19 april 2017
Plaatsnaam: Leusden

LEUSDEN - Op 19 april 1945 dragen de Duitsers het doorgangs- en strafkamp Amersfoort over een het Rode Kruis. Een groot deel van de bewakers heeft al de wijk genomen en de overgebleven bewakers willen maar een ding: 'nichts wie weg'

van: 11 april 2017
tot: 11 april 2017
Plaatsnaam: We

WE - Op 11 april 1945 wordt het concentratiekamp Buchenwald in de buurt van Weimar bevrijd door de Amerikanen. Die confronteren de inwoners van Weimar met de wandaden van hun Landsleute.

van: 12 april 1945
tot: 20 mei 1945
Plaatsnaam: Bergen

BERGEN - Met het naderen van de Britten en Canadezen geeft SS-voorman Himmler op 11 april 1945 toestemming om concentratiekamp Bergen-Belsen boven Hannover over te dragen aan de Britten. Himmler laat nog wel een groot aantal prominente Joodse gevan ...

van: 1 januari 1940
tot: 10 mei 1945
Plaatsnaam: KØbenhavn

KØBENHAVN - Zes uur, veel meer tijd zat er niet tussen de Duitse inval in Denemarken en de capitulatie. Het totaal onvoorbereide Denemarken is geen partij voor de Duitse overmacht die in de vroege ochtenduren het land overspoeld. Noorwegen, waar de ...

van: 3 april 1945
tot: 20 mei 1945
Plaatsnaam: Ohrdruf

OHRDRUF - Op 4 april 1945 bevrijden Amerikaanse troepen het concentratie- en dwangarbeiderskamp Ohrdruf in de buurt van Gotha. Het is de eerste confrontatie van de Amerikanen met deze realiteit van het nazi-bewind. En dat laten ze zien ook. (NB: Dit ...

van: 10 mei 1940
tot: 10 mei 1950
Plaatsnaam: Zutphen

ZUTPHEN - Hij verdiende zijn bijnaam niet zomaar, de in 1911 geboren Ludwig Heinemann. De Duitser, chef van de SS in Zutphen, stond bekend om zijn nietsontziende wreedheid en was verantwoordelijk voor meerdere executies in onder meer Zutphen en Gorss ...

van: 1 september 1942
tot: 31 december 1945
Plaatsnaam: Ellecom

ELLECOM - Wie komend vanuit het noorden via de Zutphensestraatweg Ellecom binnenrijdt, ziet rechts een tafel staan, met daarop 136 stenen. Het door hagen omzoomde monument is een eerbetoon aan de zogenoemde Ellecommers; Joodse dwangarbeiders die daar ...

van: 1 juli 1944
tot: 31 mei 1950
Plaatsnaam: Mezzano

MEZZANO - Een foto zoals die overal genomen zou kunnen zijn, maar met een bijzonder kantje. In de buurt van Mezzano aan het Italiaanse front passeert een tank een legerfotograaf. Op de tank soldaten van de Joodse Brigade, een speciaal onderdeel van h ...

van: 1 september 1940
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: Dachau

DACHAU - De gestolen smeedijzeren poort van voormalig concentratiekamp Dachau bij München keert komende week terug in Zuid-Duitsland. Dat meldt de Beierse organisatie voor monumenten.

van: 1 februari 1943
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: Sinderen

SINDEREN - Het echtpaar Herman en Bernardina Vink uit Sinderen is woensdag in Den Haag postuum geëerd met een zogeheten Yad Vashem onderscheiding van de Staat Israël .

van: 1 september 1940
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: OŚwiĘcim

OŚWIĘCIM - Het is het grootste register in zijn soort en zeker ook een van de macaberste: een online databank met de namen, deels met foto's en andere informatie, van duizenden SS'ers die dienden als bewakers in het Duitse vernietigingskamp Auschwi ...

van: 1 oktober 1942
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: Putten

PUTTEN - De naam Putten is onlosmakelijk verbonden aan de razzia van 2 oktober 1944, toen de Duitsers na een aanslag door het verzet vrijwel de hele mannelijke bevolking wegvoerden naar diverse Duitse kampen. Van de 661 mannen die op transport gingen ...

van: 26 januari 1940
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: OŚwiĘcim

OŚWIĘCIM - Op 27 januari 1945 bevrijden de Russen het concentratiekamp Auschwitz. De naam Auschwitz wordt het symbool van de rassenwaan van de nazi's.

van: 23 januari 2017
tot: 23 januari 2017
Plaatsnaam: Apeldoorn

APELDOORN - De ruim 1200 gedeporteerde Joodse patiënten van de psychiatrische instelling Het Apeldoornsche Bosch in Apeldoorn zijn maandag herdacht. In 1943 werden ze op de trein naar Auschwitz gezet om nooit meer terug te keren.

van: 1 september 1942
tot: 31 mei 1945
Plaatsnaam: Aalten

AALTEN - In oorlogstijd was er niet veel te krijgen. Toch kreeg Joop Levy op zijn achtste verjaardag in 1943 een zelfgemaakt vliegtuigje van zijn neef Jonny Levy, die in Lichtenvoorde ondergedoken zat. Het verjaardagscadeau staat in de vitrine van he ...

van: 1 oktober 1942
tot: 10 mei 1945
Plaatsnaam: Putten

PUTTEN - In Putten wordt op 27 januari een monument onthuld ter nagedachtenis aan een onderbelicht hoofdstuk uit de Puttense geschiedenis: het Joodse werkkamp dat vanaf de zomer tot begin oktober 1942 was gevestigd in het kasteel en latere hotel De V ...