• Wat gebeurde er in 1940?
    Information
    01 januari 1940
    Wat gebeurde er in 1940?
    Het Nederlandse leger is paraat, generaal Winkelman wordt benoemd tot opperbevelhebber van landmacht en marine.
    W...
  • Dan liever dood, honderden zelfmoorden na de Duitse inval
    Information
    10 mei 1940
    Zelfmoorden na Duitse inval
    Honderden Nederlanders plegen zelfmoord na de Duitse inval. Onder hen veel Joodse mensen en de schrijver Menno ter Braak.
    D...
  • De meidagen van 1940: vermomde Duitsers, Nederlandse verraders en de angst voor de 'vijfde colonne'
    Information
    10 mei 1940
    De Duitse inval en 'De Vijfde Colonne'
    Het Duitse leger valt Nederland binnen, vermomde Duitsers en Nederlandse overlopers proberen op 10 mei 1940 belangrijke posities in de grensregio in te nemen.
    D...
  • 'Loopgravenoorlog' op de Grebbeberg; van frontlijn naar stoplijn
    Information
    11 mei 1940
    Gevecht om de Grebbeberg
    De Duitsers trekken 10 mei 1940 Nederland binnen en stuiten bij de Grebbelinie op zware tegenstand
    '...
  • 13 mei 1940: De dag waarop huisarts Belinfante uit Keppel het opgeeft
    Information
    13 mei 1940
    De Keppelse huisarts die zijn eigen einde koos
    Veel Joden of mensen met een Joodse achtergrond vrezen het ergste als de Duitsers 10 mei 1940 Nederland binnenvallen. Een deel van hen kiest voor de ultieme uitweg; zelfdoding. De Keppelse huisarts Bob Belinfante is één van hen.
    1...
  • Het vroege verzet: de Arnhemse Oranjewacht
    Information
    01 juni 1940
    Oprichting van één van de eerste verzetsgroepen in Nederland
    In Arnhem wordt door meubelhandelaar Piet Hoefsloot in juni een verzetsgroep opgezet. De verzetsmensen werken onder de naam De Oranjewacht samen met diverse andere ondergrondse groepen in bezet Nederland.
    H...
  • Anjerdag 1940; het eerste grote anti-Duitse protest
    Information
    28 juni 1940
    Anjerdag, openlijk protest tegen de bezetter
    Op de verjaardag van Prins Bernhard dragen veel Nederlanders een anjer om hun trouw aan het koningshuis en afkeer van de Duitse bezetters te tonen.
    A...
  • 'We nemen het niet van die schoften', leerlingenstaking tegen ontslag Joodse leraren
    Information
    26 november 1940
    Leerlingen staken tegen ontslag Joodse leraren
    Ook de Joodse leraren van het Doetinchemse Gemeentelijk Lyceum moeten in november weg van de Duitsers. Hun leerlingen pikken het niet en gaan in staking.
    '...

ARNHEM - Op 9 juli 1942 worden in Fort bij Rijnauwen bij Bunnik 9 leden van de verzetsgroep De Oranjewacht gefusilleerd door de Duitsers. Onder de doden is de oprichter Piet Hoefsloot. De Arnhemse meubelkoopman richtte de groep op in juni 1940. Eind 1940 werden de eerste leden van de groep al opgepakt en doodgeschoten.

De Oranjewacht behoorde samen met de Geuzen van Bernhard IJzerdraat uit Schiedam tot de eerste Nederlandse verzetsgroepen, die zich vooral bezighielden met zaken als sabotage, inlichtingen verzamelen en hulp aan onderduikers. In Arnhem had de groep van Hoefsloot een voorraad wapens. De groep had nauwe contacten met andere verzetsgroepen en had leden in tal van steden waaronder Apeldoorn, Nijmegen, Zwolle en Utrecht. Ook andere kleine groepen sloten zich aan bij de Oranjewacht.

Boekje met namen

Om het risico om als groep te worden opgerold zo klein mogelijk te maken, bedacht Hoefsloot een systeem om de verzetsgroep op te delen in kleinere groepen met elk maar één contactpersoon, waardoor zo weinig mogelijk leden over de namen van andere leden zouden beschikken. Toch ging het voor de Oranjewacht al heel snel fout toen de leider van verzetsgroep De Geuzen, Bernhard IJzerdraat, eind november 1940 werd opgepakt. Hij had een notitieboekje bij zich met daarin namen van contactpersonen van De Oranjewacht, want contact tussen de diverse verzetsgroepen was er zeker wel. Op basis van die lijst pakten de Duitsers door heel het land 40 leden van de Oranjewacht op, onder wie oprichter Piet Hoefsloot. Negen van hen werden tegen de muur gezet, de overigen gingen onder meer naar Kamp Amersfoort. 

De achttien doden

IJzerdraat wordt samen met 14 andere leden van de Geuzen, op 13 maart 1941 doodgeschoten op de Waalsdorpervlakte. Dichter Jan  Campert schreef over hen zijn gedicht 'Het Lied der achttien dooden', met de bekende beginregels:

                                                                      Een cel is maar twee meter lang

                                                                         en nauw twee meter breed,

                                                                      wel kleiner nog is het stuk grond

                                                                            dat ik nu nog niet weet,

                                                                    maar waar ik naamloos rusten zal,

                                                                          mijn makkers bovendien,

                                                                         wij waren achttien in getal,

                                                                          geen zal den avond zien.

 

De achttien doden waren de eerste slachtoffers van het zogeheten Haagse proces tegen Nederlandse verzetsstrijders in het gebouw van de Hoge Raad in Den Haag. Van drie minderjarige Geuzen worden de straffen omgezet; in hun plaats worden drie communistische februaristakers gefusilleerd.

Voor de drie Geuzen die, omdat ze minderjarig waren, werden gespaard, werden drie februaristakers doodgeschoten - Afbeelding publiek domein Wikipedia

In juni 1942 staat een nieuwe groep verzetsmensen terecht. Piet Hoefsloot is een van de terdoodveroordeelden. Hij wordt samen met 8 andere leden van de groep doodgeschoten in Fort bij Rijnauwen. Johan Boerrigter uit Nijmegen is een van de andere slachtoffers, net als Arnhemmer Frans Heinekamp.  

Terug naar Kamp Amersfoort 

Reportage over het bezoek van de zoon van Boerrigter aan Kamp Amersfoort, waar zijn vader gevangen zat:

De naar de verzetsgroep vernoemde Oranjewachtstraat bij de Arnhemse John Frostbrug herinnert aan de Arnhemse verzetslieden. 

Deel op Facebook
Deel in je netwerk
Deel op Twitter
Deel met een vriend
Het vroege verzet: de Arnhemse Oranjewacht - 75 Jaar Vrijheid, Op weg naar 2020