• Wat gebeurde er in 1940?
    Information
    01 januari 1940
    Wat gebeurde er in 1940?
    Het Nederlandse leger is paraat, generaal Winkelman wordt benoemd tot opperbevelhebber van landmacht en marine.
    W...
  • Dan liever dood, honderden zelfmoorden na de Duitse inval
    Information
    10 mei 1940
    Zelfmoorden na Duitse inval
    Honderden Nederlanders plegen zelfmoord na de Duitse inval. Onder hen veel Joodse mensen en de schrijver Menno ter Braak.
    D...
  • De meidagen van 1940: vermomde Duitsers, Nederlandse verraders en de angst voor de 'vijfde colonne'
    Information
    10 mei 1940
    De Duitse inval en 'De Vijfde Colonne'
    Het Duitse leger valt Nederland binnen, vermomde Duitsers en Nederlandse overlopers proberen op 10 mei 1940 belangrijke posities in de grensregio in te nemen.
    D...
  • 'Loopgravenoorlog' op de Grebbeberg; van frontlijn naar stoplijn
    Information
    11 mei 1940
    Gevecht om de Grebbeberg
    De Duitsers trekken 10 mei 1940 Nederland binnen en stuiten bij de Grebbelinie op zware tegenstand
    '...
  • 13 mei 1940: De dag waarop huisarts Belinfante uit Keppel het opgeeft
    Information
    13 mei 1940
    De Keppelse huisarts die zijn eigen einde koos
    Veel Joden of mensen met een Joodse achtergrond vrezen het ergste als de Duitsers 10 mei 1940 Nederland binnenvallen. Een deel van hen kiest voor de ultieme uitweg; zelfdoding. De Keppelse huisarts Bob Belinfante is één van hen.
    1...
  • Het vroege verzet: de Arnhemse Oranjewacht
    Information
    01 juni 1940
    Oprichting van één van de eerste verzetsgroepen in Nederland
    In Arnhem wordt door meubelhandelaar Piet Hoefsloot in juni een verzetsgroep opgezet. De verzetsmensen werken onder de naam De Oranjewacht samen met diverse andere ondergrondse groepen in bezet Nederland.
    H...
  • Anjerdag 1940; het eerste grote anti-Duitse protest
    Information
    28 juni 1940
    Anjerdag, openlijk protest tegen de bezetter
    Op de verjaardag van Prins Bernhard dragen veel Nederlanders een anjer om hun trouw aan het koningshuis en afkeer van de Duitse bezetters te tonen.
    A...
  • 'We nemen het niet van die schoften', leerlingenstaking tegen ontslag Joodse leraren
    Information
    26 november 1940
    Leerlingen staken tegen ontslag Joodse leraren
    Ook de Joodse leraren van het Doetinchemse Gemeentelijk Lyceum moeten in november weg van de Duitsers. Hun leerlingen pikken het niet en gaan in staking.
    '...

DEN HAAG - Op 29 juni 1940, de verjaardag van Prins Bernhard, krijgt de Duitse bezetter te maken met de eerste grote anti-Duitse demonstratie in Nederland en van bezet Europa. In onder meer Den Haag, Amsterdam en Rotterdam tonen de bewoners hun afkeer van de bezetter en hun trouw aan het Koningshuis door een anjer te dragen. Bij het monument voor Willem de Zwijger in Den Haag en bij het beeld door koningin Emma worden bloemen gelegd.

De burgemeester van Den Haag voelde al eerder aan dat er iets te gebeuren stond op de eerste verjaardag van een lid van het Koninklijk huis sinds de Duitse bezetting. Onder meer scholen kregen de waarschuwing geen vlaggen buiten te hangen (dat was al langer verboden), maar wie zich wilde uitdossen met bijvoorbeeld een lintje in het oranje of rood-wit-blauw kon zijn gang gaan. 

Felicitatieregister

En dat gebeurde ook, Bovendien liepen talloze mensen met een anjer in hun knoopsgat, een verwijzing naar de lievelingsbloem van Prins Bernhard.

1936: toen al een handelsmerk, prinses Juliana en Bernhard, met witte anjer, een week na hun verloving - foto publiek domein

Een andere bloem die tijdens de bijeenkomsten veel te zien was, was de oranje goudsbloem. Bij Paleis Noordeinde werd een felicitatieregister massaal getekend. Toen de politie het Noordeinde afsloot, verspreidde de demonstratie zich verder door de stad. De dag verliep vreedzaam. In de avond kwam het in Den Haag op een aantal plaatsen tot vechtpartijen met leden van de NSB.

De Duitsers waren verrast door de grotendeels georganiseerde actie, en grepen daarna hard in. De Duitse bevelhebber van de Wehrmacht in Nederland Christiansen was zelfs zo woest dat hij in de avond een aantal vliegtuigen schijnaanvallen liet uitvoeren op Den Haag. De voormalige Nederlandse opperbevelhebber generaal Winkelman wordt, omdat hij het felicitatieregister had getekend, opgepakt en naar een krijgsgevangenenkamp gestuurd. Alle koninklijke portretten verdwenen uit overheidsgebouwen en de namen van de leden van het Oranjehuis waren voortaan taboe in de pers. Later worden ook de straatnaamborden aangepast.

Strafmaatregelen

Bovendien voeren de Duitsers de eerste anti-Joodse maatregelen in. Zo mogen Joden geen lid meer zijn van de luchtbescherming. Volgens de Duitsers omdat de anjer-actie deels was uitgegaan van anti-Duitse leden van deze dienst met een Joodse achtergrond. 

Rijkscommissaris Seyss-Inquart neemt strafmaatregelen tegen de bloembeheerders van Paleis Noordeinde en ontslaat burgemeester De Monchy. Ook NSB-voorman Mussert laat zich niet onbetuigd en dreigt in een artikel in de NSB-krant Volk en Vaderland: 'Ik heb de overtuiging dat de kwekers van witte anjers verstandig zullen doen, niet te rekenen op grote afzet tegen de tijd dat het volgende jaar de maand juli in zicht komt' (Volk en vaderland 5 juli 1940, citaat Wikipedia)

Inderdaad blijft de daaropvolgende jaren een Anjerdag uit en ook de verjaardag van koningin Wilhelmina op 31 augustus gaat in stilte voorbij. Maar de witte anjer is een blijvertje, als symbool van prins Bernhard en het Prins Bernhard Cultuurfonds. 

In 2005 wordt de witte anjer het symbool van de Veteranendag. 

Deel op Facebook
Deel in je netwerk
Deel op Twitter
Deel met een vriend