HOVO Noord-Nederland/Senioren Academie geeft in maart een aantal colleges over de Tweede Wereldoorlog.

Het lijkt misschien lang geleden, maar de gebeurtenissen spelen in het collectieve geheugen nog steeds een rol. De belangstelling voor deze periode is nog steeds groot. En de gebeurtenissen in deze jaren worden steeds opnieuw geëvalueerd en telkens weer worden er iets anders gezien en iets anders gevoeld. In deze korte cursus wordt vooral vanuit het regionale perspectief gekeken. Wat gebeurde er hier, in onze omgeving en hoe kijken wij daar nu naar, vanuit ons hedendaagse perspectief. In deze serie colleges zijn er 5 sprekers die zich met verschillende aspecten van de oorlogsperiode in onze streken bezig houden.

 De laatste jaren van Leo Polak, 1938-1941

Het eerste college wordt gegeven door de Groningse onderzoeker dr. Stefan van der Poel op 3 maart en gaat over Leonard Polak (1880-1941). Deze jurist, filosoof, ethicus en sinds 1928 hoogleraar aan de Groninger universiteit voorspelde aan het begin van de oorlog dat nu 'de schifting, de eigenlijke beproeving der karakters zou beginnen.' Zelf noteerde hij in zijn dagboek – met een toespeling op zijn voornaam - 'liever een dode leeuw [te zijn] dan een levende hond'. (Stefan van der Poel is als docent en onderzoeker verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, met als specialiteit de Joodse geschiedenis)

Communistisch verzet in Drenthe

Op 10 maart vertelt Wim Ensing, medewerker van het Drents Archief over het communistisch verzet tegen de bezetter. Verzet was er in grote verscheidenheid. Er waren verschillen in motieven, uitvoering en gebruikte middelen. Eén van de organisaties die zich al heel vroeg liet gelden in het landelijk verzet tegen de bezetter was de Communistische Partij Nederland. De partijleiding had zich goed voorbereid op de situatie na de capitulatie  op 14 mei 1940.  Bij de Februaristaking in 1941 had de CPN een belangrijke rol gespeeld. De bezetter liet daarna zien welk schrikbewind er gevoerd zou worden in de daaropvolgende jaren. Er waren ook grote gevolgen voor de communisten in Noord-Nederland. In de afgelopen jaren verschenen studies over het communistisch verzet in Groningen en Friesland. Wim Ensing is bezig met een studie naar de situatie in Drenthe, het is de bedoeling die in 2020 te laten verschijnen)

De bevrijding van Noord-Nederland

Op 17 maart geeft Joël Stoppels een college over de bevrijding van Noord-Nederland. Deze verliep moeizaam: de Duitse capitulatie was op 5 mei 1945 een feit maar het duurde nog tot 11 juni 1945 voordat de laatste Duitsers Schiermonnikoog verlieten. Bij Delfzijl vond de laatste veldslag op Nederlands grondgebied plaats tijdens de gevechten om de Delfzijl- Pocket. Vaak draaide het bij de bevrijding om overleven of niet, om vreugde en verdriet. Tijdens deze workshop zult u in de voersporen treden van de geallieerde militairen tijdens de bevrijding van Noord-Nederland. Joël Stoppels is is battlefieldgids en geaccrediteerd voor Badge No. 70 van de The International Guild of Battlefield Guides. Daarnaast schrijft hij een boek over de bevrijding van Noord-Nederland. 

Herinneren en herdenken

Onderzoekster José Martin van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork spreekt op 24 maart over herinneren en herdenken. Gewoon de draad weer oppakken en doorgaan, dat was voor het merendeel van de overlevenden van de Holocaust het credo van het dagelijks leven in de eerste decennia na de oorlog. Maar steeds weer werden zij herinnerd aan het verlies van familie en vrienden, door starre regelgeving, ambtelijke tegenwerking en omvangrijke papierbergen voor de formele afwikkeling van het verdwijnen van hun geliefden. Aan herdenken werd helemaal niet gedacht, laat staan aan het oprichten van monumenten of het behoud van het voormalig kamp Westerbork. In de afgelopen decennia is herdenken steeds belangrijker geworden: hoe is deze omslag van herinneren naar herdenken verlopen? En hoe belangrijk is nog de herinnering? 

Fout in de oorlog?

Over de manier waarop de mensen berecht waren die geheuld hadden met de Duitsers spreekt Dr. Mieke Meiboom op 31 maart. Vanaf 1945 werd iedereen, die met de Duitse bezetter gecollaboreerd had, berecht. Deze bijzondere vorm van strafrecht werd Bijzondere Rechtspleging genoemd. In de drie Noordelijke provincies zijn ruim 38.000 mensen geïnterneerd en berecht. Dit college gaat over de vraag hoe de bijzondere rechtspleging werkte of al deze mensen fout waren.

De kosten zijn € 123,50 voor 5 colleges. Aanmelden kan t.z.t. via deze website.